Subscribe to Posts via:
Email
RSS

Last November I wrote (in Dutch) about the creation date of a pavilion in the garden of Huys ten Donck: the chapel of Wilhelm Tell.1)The building was referred to in a cash register as het Capelleke Buyten, which roughly translates into ‘the small chapel (way) out (in the garden)’. I showed a c1815 drawing of the chapel of Wilhelm Tell, made by one of the Groeninx van Zoelen children and now stored in the archive of Huys ten Donck. And I then wrote something along these lines: probably drawn in situ, as the family visited Switzerland quite extensively in 1811-1812.

What was I thinking? Sure, it was a possibility, looking at the time lines. But of course the real source was somewhere else. Here source and copy are shown together:

Left: a screenshot (better image here) from Vues remarquables des montagnes de la Suisse, dessinées et peintes d’apres nature, avec leur description, c1785;
Right: a drawing by Elisabeth Cornelie Groeninx van Zoelen, c1815(?)
(Photo: Stadsarchief Rotterdam).

After confirming the 1792 construction date of this garden building at Huys ten Donck (preceding a family trip to Switzerland and the creation of the drawing by around 20 years), I still had to know what the source of the design was. How did the Groeninx van Zoelen family know what it looked like?

Enter this publication: Vues remarquables des montagnes de la Suisse, dessinées et peintes d’apres nature, avec leur description, featuring the image of this chapel shown here (above left).2)Published in Amsterdam by Rudolph Hentzi, printed by Yntema in 1785. Drawing: Johann Georg Rosenberg; engraving by Charles Melchior Descourtis. If this print, part of a book that was printed in Amsterdam, was not the primary source for at least the drawing of the chapel, I don’t know what was.

Whether or not it was the source for the design of the building, is not clear. Nor do we know whether the book was bought by the family. But the large plates were often taken from the book and used as individual works of art.3)The sheet measures 47×33 cm, the print itself 32×23 cm. Not only for the usual reseller bonus, but also by the original buyers, who apparently used these plates as wall decoration, or applied them as decorative elements on (for example) room dividers.4)J.C. Bierens de Haan, Rosendael. Groen Hemeltjen op Aerd (s.l. 1994), p.186 and p.273, n.113. The book was probably available in the library of Rosendael (near Arnhem) in the late 18th century, purchased under the name Switsersche Gesichten (‘Swiss vues’). It is said that at Marquette, in Heemskerk (north of Amsterdam), these plates were used as decorative elements in the interior of the rooms.
Whether the book was purchased by the Groeninx van Zoelen family, is not known at this stage.

Certainly, at least one family member had access to this particular print in one way or another.

 

Schermafbeelding 2015-11-21 om 21.09.40

Location of Huys ten Donck, southeast of Rotterdam.

Footnotes   [ + ]

1. The building was referred to in a cash register as het Capelleke Buyten, which roughly translates into ‘the small chapel (way) out (in the garden)’.
2. Published in Amsterdam by Rudolph Hentzi, printed by Yntema in 1785. Drawing: Johann Georg Rosenberg; engraving by Charles Melchior Descourtis.
3. The sheet measures 47×33 cm, the print itself 32×23 cm.
4. J.C. Bierens de Haan, Rosendael. Groen Hemeltjen op Aerd (s.l. 1994), p.186 and p.273, n.113. The book was probably available in the library of Rosendael (near Arnhem) in the late 18th century, purchased under the name Switsersche Gesichten (‘Swiss vues’). It is said that at Marquette, in Heemskerk (north of Amsterdam), these plates were used as decorative elements in the interior of the rooms.
Whether the book was purchased by the Groeninx van Zoelen family, is not known at this stage.
Summary

Afgelopen november kon ik vaststellen dat de Kapel van Willem Tell in de tuin van Huys ten Donck werd gebouwd in 1792. Afgezien van de vraag waarom, restte de vraag: wat was de bron? Die is nu waarschijnlijk wel gevonden.

c1820 HtD Wilhelm TellIn het park van Huys ten Donck stond ooit een tuingebouw, dat wel werd aangeduid als ‘het huisje van Wilhelm Tell’. De bouwdatum ervan is niet bekend, volgens Tromp ‘waarschijnlijk van ca. 1800.’  1)H.M.J. Tromp, De Nederlandse Landschapsstijl in de Achttiende Eeuw (Leiden 2012), p348.
Het is inmiddels verdwenen, maar gelukkig is er wel een afbeelding van. Op een anoniem schilderij uit ca. 1820 staat het in de verte als klein detail afgebeeld.

In het archief van Huys ten Donck wordt een tekening bewaard van de Tellskapelle, zoals hij aan de oever van de Vierwaldstättersee staat (destijds ook ‘meer van Lucerne’ genoemd). 2)Stadsarchief Rotterdam (SAR), Toegang 30, inv.nr. 122. Volgens de inventaris dateert de tekening van 1815, maar dat moet uit de context zijn gebleken: op de tekening zelf is van een datering geen spoor. De tekening staat ook afgebeeld in: I. Thoen, Het Huys ten Donck en de familie Groeninx van Zoelen (Rotterdam 2006), p85. In het bijschrift wordt de tekening toegeschreven aan Jacoba Elisabeth Groeninx van Zoelen, maar dat was een jong overleden zus van Otto Paulus. Deze tekening werd gemaakt door Elisabeth Cornelie Groeninx van Zoelen, een in 1818 op 20-jarige leeftijd overleden dochter van Otto Paulus Groeninx van Zoelen. De overeenkomsten met de echte Tellskapelle zijn groot. 3)De huidige kapel is gebouwd in 1879, maar een foto, gepubliceerd in of voor 1870, toont aan dat de kapel niet wezenlijk van uiterlijk is veranderd.
Otto Paulus Groeninx van Zoelen reisde met zijn hele familie tussen 11 april 1810 en 23 juni 1812 door Europa, en verbleef volgens zijn opgave 150 dagen in Geneve. 4)SAR, Toegang 30, inv.nr. 84. Hoewel dat aan een ander meer ligt, kan Elisabeth (‘Betsy’) deze tekening dus ter plaatse gemaakt hebben. 5)Nader onderzoek in de behoorlijke hoeveelheid aan correspondentie die uit deze periode bewaard is gebleven, kan daar uitsluitsel over geven.
Er zou wel een schilderij van de legende van Tell in het huisje hebben gehangen (zie noot 10). Mogelijk stond de kapel daarop afgebeeld, en is deze tekening niet ‘naar het leven’ gemaakt.

BetsY_Tell

Tellskapelle, tekening door Elisabeth Cornelie Groeninx van Zoelen, c1815? (Foto: Stadsarchief Rotterdam)

Het ‘Capelleke Buyten’
Maar moet de datering van dat huisje dan richting 1815 worden verschoven? Continue Reading »

Footnotes   [ + ]

1. H.M.J. Tromp, De Nederlandse Landschapsstijl in de Achttiende Eeuw (Leiden 2012), p348.
2. Stadsarchief Rotterdam (SAR), Toegang 30, inv.nr. 122. Volgens de inventaris dateert de tekening van 1815, maar dat moet uit de context zijn gebleken: op de tekening zelf is van een datering geen spoor. De tekening staat ook afgebeeld in: I. Thoen, Het Huys ten Donck en de familie Groeninx van Zoelen (Rotterdam 2006), p85. In het bijschrift wordt de tekening toegeschreven aan Jacoba Elisabeth Groeninx van Zoelen, maar dat was een jong overleden zus van Otto Paulus.
3. De huidige kapel is gebouwd in 1879, maar een foto, gepubliceerd in of voor 1870, toont aan dat de kapel niet wezenlijk van uiterlijk is veranderd.
4. SAR, Toegang 30, inv.nr. 84.
5. Nader onderzoek in de behoorlijke hoeveelheid aan correspondentie die uit deze periode bewaard is gebleven, kan daar uitsluitsel over geven.
Er zou wel een schilderij van de legende van Tell in het huisje hebben gehangen (zie noot 10). Mogelijk stond de kapel daarop afgebeeld, en is deze tekening niet ‘naar het leven’ gemaakt.
Summary

At Huys ten Donck, the building date of a now lost garden pavilion resembling Wilhelm Tell’s ‘kapelle’ on the rocky shores of the Vierwaldstättersee in Switzerland, was unknown. The estimate was that it was built circa 1800, although the layout of the garden it sat in, is known to have taken place in 1792.
One document in the house archive -a hand written version of the legend of Wilhelm Tell- mentions that this pavilion had just been built. This document is dated 29 September 1792. Earlier that year, a carpenter was paid ƒ219,- for his work on the ‘Capelleke Buyten’.
Both documents confirm that the pavilion was built simultaneously with the creation of this new layout of the garden (the ‘nieuwe werk’).